Ngày 03/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 58 thành lập Nha Dân tộc thiểu số trực thuộc Bộ Nội vụ. Đây là mốc son quan trọng, đánh dấu sự ra đời của cơ quan chuyên trách đầu tiên của Nhà nước ta về lĩnh vực công tác dân tộc. Từ đó đến nay, qua 80 năm xây dựng và phát triển, dù tên gọi và mô hình tổ chức qua các thời kỳ có thay đổi, công tác dân tộc luôn giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc là dịp để ôn lại chặng đường vẻ vang của ngành; ghi nhận, tri ân công lao của các thế hệ cán bộ làm công tác dân tộc qua các thời kỳ; đồng thời khẳng định sự đóng góp to lớn của đồng bào các dân tộc thiểu số đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây cũng là dịp tiếp tục tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của công tác dân tộc trong tình hình mới.

Trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp từ năm 1946 đến năm 1954, công tác dân tộc tập trung vào nhiệm vụ tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc phát huy tinh thần yêu nước, đoàn kết, tham gia kháng chiến, bảo vệ căn cứ cách mạng, đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến. Công tác dân tộc trong thời kỳ này đã góp phần quan trọng xây dựng thế trận lòng dân, củng cố niềm tin của đồng bào với Đảng và Chính phủ, tạo nền tảng cho thắng lợi của cuộc kháng chiến.

Trong giai đoạn từ năm 1954 đến năm 1975, cùng với nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và chi viện cho miền Nam, công tác dân tộc được triển khai theo hướng chăm lo ổn định đời sống đồng bào, phát triển sản xuất, đào tạo cán bộ tại chỗ, mở rộng giáo dục, y tế, củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi. Đồng bào các dân tộc thiểu số tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, hăng hái lao động sản xuất, tích cực tham gia sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Trong giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1986, sau khi đất nước thống nhất, công tác dân tộc chuyển trọng tâm sang ổn định dân cư, phát triển sản xuất, từng bước cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Dù còn nhiều khó khăn, công tác dân tộc vẫn góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tăng cường đoàn kết giữa các dân tộc, phát huy nội lực của nhân dân trong lao động sản xuất, xây dựng đời sống mới, tạo tiền đề cho thời kỳ đổi mới. Bước vào thời kỳ đổi mới từ năm 1986 đến năm 2003, công tác dân tộc có chuyển biến mạnh mẽ, từ hỗ trợ đơn thuần sang đầu tư phát triển. Nhiều chương trình, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước được triển khai, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, học tập, chăm sóc sức khỏe, phát triển sản xuất và giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từng bước được đổi thay; niềm tin của đồng bào đối với sự nghiệp đổi mới của đất nước tiếp tục được củng cố. Từ năm 2003 đến nay, công tác dân tộc tiếp tục được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm bằng nhiều chủ trương, nghị quyết, chương trình, dự án và chính sách ngày càng toàn diện hơn. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công tác dân tộc tiếp tục được kiện toàn; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước từng bước được nâng lên. Nhiều chương trình, chính sách lớn như Chương trình 134, Chương trình 135, các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã góp phần đầu tư kết cấu hạ tầng, cải thiện điều kiện sản xuất, học tập, chăm sóc sức khỏe, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc.

Cùng với quá trình phát triển chung của cả nước, công tác dân tộc tại địa phương cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Qua các thời kỳ, cơ quan làm công tác dân tộc từng bước được củng cố, kiện toàn; nội dung và phương thức hoạt động có nhiều đổi mới, ngày càng bám sát cơ sở, góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc. Công tác dân tộc đã góp phần quan trọng trong việc củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc, chăm lo đời sống đồng bào, phát huy vai trò người có uy tín, giữ gìn an ninh trật tự, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc là dịp để mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành và đồng bào các dân tộc tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, thực hiện tốt hơn nữa nhiệm vụ công tác dân tộc trong tình hình mới. Trong thời gian tới, cần tiếp tục quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc; triển khai đồng bộ, hiệu quả các chương trình, dự án, chính sách dân tộc; quan tâm phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Phát huy truyền thống 80 năm xây dựng và trưởng thành, ngành công tác dân tộc tiếp tục nỗ lực thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh./.